Libellen in Zuid-Mauritanië, veertig jaar later

In februari 2016 werden in het Tagant plateau en de Senegal vallei te Mauritanië 11 libellensoorten gezien. Het Tagant gebied is vrij rijk aan permanent water, en verschillende van de bezochte punten had ik veertig jaar eerder bezocht en bemonsterd. Een vergelijking met de vroegere toestand laat zien dat menselijke invloed meetbaar is toegenomen. Op vele plekken aan de rand van de woestijn hebben zich nieuwe dorpen ontwikkeld, aangetrokken door het aanwezige water. Verkaveling van oases, vee en de uitwerpselen daarvan, vervuilen de waterpunten, maar de grootste bedreiging komt van het gebruik van commerciële detergenten en misschien insecticiden. Tenminste één soort (Agriocnemis zerafica) lijkt daardoor uitgestorven (er was maar één populatie ten noorden van de Senegal rivier bekend), en andere lijken fel verminderd in abundantie. Ik trek de aandacht op enkele biogeografische anomalieën: twee Afrotropische soorten die tegenwoordig algemeen zijn in Marokko en Spanje worden in Mauritanië en Senegal zelden gevonden, terwijl soorten die hier wel algemeen zijn relicten hebben in de centrale, maar niet in de westelijke Sahara. De oorzaak hiervan is niet gekend. Hemianax ephippiger was aanwezig maar redelijk schaars en vertoonde (nog) geen trek. Lestes pallidus werd aangetroffen in associatie met Acaciabomen, talrijk in de buurt van de Senegalvallei, maar nog steeds aanwezig op ca. 100 km ten noorden van de rivier. De dynamiek van de associatie libelboom verdient meer aandacht. Zij kan neutraal zijn, maar het is ook mogelijk dat het om een mutualistische relatie gaat, en dat zou de eerste zijn waar een libel bij betrokken is.