Aanpassingen grofwild aan voedselarme omstandigheden

Enkele eeuwen geleden kwamen edelherten en wilde zwijnen in Nederland vooral in de voedselrijke overstromingsgebieden van de grote rivieren voor. Deze gebieden boden in kwalitatief en kwantitatief opzicht een uitstekend voedselaanbod. Door de toename van menselijke aktiviteit in deze gebieden zijn edelhert en wild zwijn hier langzaamaan verdwenen. Hun areaal is nu vrijwel beperkt tot de Veluwe, een voedselarm gebied, dat echter niet de voorkeur van het grofwild heeft, het is bij gebrek aan beter. Toch komen edelhert en wild zwijn er in relatief hoge dichtheden voor. Tientallen jaren lang werden de populatiedichtheden van het grofwild op de Veluwe ten behoeve van de jacht op een hoog niveau gehouden. Bijvoeren paste in deze vorm van beheer. Het bijvoeren is de laatste jaren afgenomen, maar er zijn nog steeds gebieden waar de populatiedichtheden van wild zwijn Sus scrofa en edelhert Cervus elaphus op een kunstmatig hoog niveau worden gehandhaafd. De laatste jaren is het besef gegroeid dat deze kunstmatig hoge dichtheden niet passen in een ecologisch verantwoord faunabeheer. Populatiedichtheden die meer in overeenstemming zijn met het natuurlijk voedselaanbod verdienen tegenwoordig de voorkeur. In enkele deelgebieden van de Veluwe is het bijvoeren verminderd of zelfs geheel gestaakt en zijn de populatiedichtheden gedaald. Voorbeelden hiervan zijn de zuidelijke wildbaan van de Kroondomeinen en het Staatswildreservaat. Het gevolg van de beperking van het bijvoeren is dat overleving en voortplanting van wild zwijn en edelhert in die gebieden in hoge mate beïnvloed worden door het voedselaanbod in de winter. Aangezien de Veluwe per oppervlakte-eenheid weinig voedsel bevat, zouden overwinterende dieren die niet worden bijgevoerd zodanig ondervoed kunnen raken dat hun overlevingskansen sterk afnemen. Op zich is dat geen onnatuurlijk verschijnsel. Wintersterfte is immers een selectieproces dat een populatie gezond houdt. Niet bekend is echter of wilde zwijnen en edelherten zonder bijvoedering op de lange termijn kunnen overleven op de voedselarme Veluwe.